Πάσχα Ελλήνων Πάσχα!

16/04/2017, 11:00 | Συντάκτης: Θάνος Κωτσιόπουλος

Το Πάσχα είναι η μια από τις μεγαλύτερες γιορτές της Χριστιανοσύνης που μας φέρνει κοντά στους ανθρώπους και στην κορύφωση του θείου δράματος.

Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την εβραϊκή λέξη «pesah» που σημαίνει διάβαση. Οι Εβραίοι γιόρταζαν το Πάσχα σε ανάμνηση της απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και της διάβασης της Ερυθράς θάλασσας, ενώ οι χριστιανοί γιορτάζουν την ανάσταση του Σωτήρα και τη διάβαση από το θάνατο στη ζωή. Η αντίστοιχη ελληνική λέξη για το Πάσχα είναι Λαμπρή.


Το Πάσχα είναι κινητή γιορτή. Με μεγάλη κατάνυξη οι πιστοί τιμούν τις Άγιες αυτές ημέρες. Πληθώρα εθίμων και παραδόσεων αναβιώνουν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης αλλά και της Διακαινήσιμου Εβδομάδας σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.

pasxalina augatsourekia

Ελάτε να γνωρίσουμε κάποια από αυτά.


ΙΕΡΙΣΣΟΣ (ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ)

Το σημαντικότερο Πασχαλινό έθιμο είναι “ Του Μαύρου Νιού τ’ Αλώνι“. Γιορτάζεται την Τρίτη ημέρα του Πάσχα, στην ομώνυμη τοποθεσία. Μετά την επιμνημόσυνη δέηση οι γεροντότεροι αρχίζουν τον χορό. Τραγουδούν και χορεύουν όλα τα Πασχαλινά τραγούδια και τελειώνουν με τον “Καγκελευτό”. Ο χορός αυτός είναι η αναπαράσταση της σφαγής 400 Ιερισσιωτών από τους Τούρκους, κατά την επανάσταση του 1821. Με ύπουλο τρόπο, ο Σιντίκ Γιουσούφ Μπέη, υποσχέθηκε γενική αμνηστία σ΄ όλους όσους θα παραδινόταν. Αφού παραδόθηκαν 400, που πίστεψαν στα λόγια του, τους ανάγκασε με την απειλή των όπλων να χορεύουν. Σε κάθε στροφή του χορού τα σπαθιά των Τούρκων έσφαζαν και από έναν χορευτή.

Στο τελευταίο κομμάτι του τραγουδιού οι δύο πρώτοι, ενώνουν τα χέρια τους δημιουργώντας μια αψίδα αναπαριστώντας τα τεντωμένα σπαθιά των Τούρκων. Απ’ αυτή την υποτυπώδη αψίδα περνούν όλοι οι χορευτές δύο φορές, ενώ τα βήματα του χορού συνεχίζονται καθώς και το τραγούδι, που κάθε στροφή του τραγουδιέται εναλλάξ, μια από τους άντρες και μια από τις γυναίκες.

ierissos1ierissos


ΛΕΩΝΙΔΙΟ (ΑΡΚΑΔΙΑ)

Στο Λεωνίδιο το Σάββατο της Ανάστασης αναβιώνει ένα μοναδικό έθιμο. Η νύχτα της ανάστασης είναι «η νύχτα των αερόστατων». Με το πρώτο “Χριστός Ανέστη” οι κάτοικοι από τις 5 ενορίες της πολιτείας του Λεωνιδίου ανάβουν και απελευθερώνουν εκατοντάδες αερόστατα, ενώ το θέαμα συμπληρώνουν και τα παραδοσιακά πλέον πυροτεχνήματα. Έτσι η πόλη μετατρέπεται σε ένα φαντασμαγορικό σκηνικό θεάματος, ήχου και φωτός.

Τα αναμμένα αερόστατα γεμίζουν τον ουρανό και ταξιδεύουν νωχελικά με τον άνεμο. Το έθιμο του αερόστατου κρατάει πολλά χρόνια και κάθε σπίτι ετοιμάζει το δικό του με παραδοσιακό τρόπο από καλάμι, χαρτί και κόλλα πολλές ημέρες πριν, ενώ κάθε αερόστατο φτάνει τα δυο μέτρα σε ύψος.


ΚΕΡΚΥΡΑ

Την Μεγάλη Παρασκευή η περιφορά των επιταφίων ξεκινά νωρίς. Στις 2 και μισή το μεσημέρι ξεκινά ο επιτάφιος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο Φαληράκι. Στις 4 μ. μ. ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο, ο Επιβλητικός Επιτάφιος. Καθώς κυλά η ώρα, οι επιτάφιοι πληθαίνουν και στο τέλος συναντιούνται σε διάφορα σημεία της πόλης. Τελευταίος βγαίνει ο επιτάφιος της Μητρόπολης. Μεγαλοπρεπέστατος με τις φιλαρμονικές να παίζουν πένθιμη μουσική, όπως το Adagio του Albignoni. Τον συνοδεύουν ο ιερός κλήρος, η μεγάλη χορωδία της Μητρόπολης και οι αρχές του νησιού.

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου γίνεται η πραγματοποίηση τεχνητού σεισμού στον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων. Αποτελεί αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ιερό Ευαγγέλιο, σαν επακόλουθο – θριαμβικό γεγονός της Αναστάσεως του Κυρίου.
Στις 9 το πρωί γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της Εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα. Είναι η πιο παλιά και πιο κατανυκτική λιτανεία που βγαίνει σε ανάμνηση του θαύματος του Αγίου, που έσωσε τον Κερκυραϊκό λαό από λιμό. Η πομπή κινείται ρυθμικά με τους πένθιμους ήχους των τριών φιλαρμονικών της πόλης.

Στις 11 το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ο κόσμος περιμένει την πρώτη Ανάσταση. Όταν τελειώνει η ακολουθία στη Μητρόπολη, χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών και από τα παράθυρα των σπιτιών πέφτουν κατά χιλιάδες, πήλινα δοχεία (μπότιδες) στους δρόμους, με μεγάλο κρότο. Αυτό το έθιμο έχει τις ρίζες του στο χωρίον του Ευαγγελίου “Συ δε Κύριε Ανάστησόν με ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεραμέως”.


ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Στην Καλαμάτα την Κυριακή του Πάσχα, αναβιώνει ένα ξεχωριστό τοπικό έθιμο, ο «σαϊτοπόλεμος», του οποίου οι ρίζες βρίσκονται στους απελευθερωτικούς αγώνες του 1821. Οι διαγωνιζόμενοι οπλισμένοι, με σαΐτες που έχουν κατασκευάσει μόνοι τους από χαρτονένιους σωλήνες γεμισμένους μπαρούτι, αρχίζουν την εκτόξευση και ξεσηκώνουν το πλήθος που παρακολουθεί.

Τα «μπουλούκια», όπως λέγονται οι ομάδες των σαϊτολόγων, αναβιώνουν το έθιμο που δίνει έμφαση στην εφευρετικότητα των Ελλήνων και θυμίζει τον ηρωισμό τους επί Τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με το θρύλο, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν σαΐτες γεμάτες εκρηκτικά και αναχαίτισαν το ιππικό των Τούρκων, τρομάζοντας τα άλογα τους και αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι η νίκη σε μια μάχη δεν αποκτιέται μόνο μέσα από την αριθμητική υπεροχή.


ΧΙΟΣ

Στη Χίο, ο ρουκετοπόλεμος είναι ένα παλιό Βρονταδούσικο έθιμο που έχει τις ρίζες του στην τουρκική κατοχή. Εκτυλίσσεται μεταξύ των ενοριών του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερυθιανής, στο Βροντάδο, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Χίου.

Αρχικά, οι κάτοικοι των ενοριών έφτιαχναν αυτοσχέδια κανονάκια. Με το πέρασμα του χρόνου όμως αυτά εξελίχθηκαν σε αυτοσχέδιες ρουκέτες – βεγγαλικά, φτιαγμένα από νίτρο, θειάφι και μπαρούτι. Η προετοιμασία των ρουκετών αρχίζει μετά το Πάσχα για να είναι έτοιμες την επόμενη χρονιά. Οι ποσότητες, τα τελευταία χρόνια, φτάνουν στις μερικές χιλιάδες και το θέαμα που δημιουργείται από τις ρουκέτες που εκτοξεύονται στον ουρανό του Βροντάδου, το βράδυ της Ανάστασης, είναι φαντασμαγορικό. Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα για την προστασία των παρευρισκομένων, έτσι ώστε να διασωθεί το έθιμο.


Πάσχα στην Ύδρα

Στην Ύδρα, την Μεγάλη Παρασκευή, ο Επιτάφιος της συνοικίας Καμίνι μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η Ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μία ατμόσφαιρα κατανυκτική.

Στη συνέχεια οι Επιτάφιοι τεσσάρων ενοριών συναντώνται στο κεντρικό λιμάνι,

δίνοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα.

__-__

Η λέξη Πάσχα προέρχεται από την εβραϊκή λέξη «pesah» που σημαίνει διάβαση. Οι Εβραίοι γιόρταζαν το Πάσχα σε ανάμνηση της απελευθέρωσής τους από τους Αιγυπτίους και της διάβασης της Ερυθράς θάλασσας, ενώ οι χριστιανοί γιορτάζουν την ανάσταση του Σωτήρα και τη διάβαση από το θάνατο στη ζωή. Η αντίστοιχη ελληνική λέξη για το Πάσχα είναι Λαμπρή.


Το Πάσχα είναι κινητή γιορτή. Με μεγάλη κατάνυξη οι πιστοί τιμούν τις Άγιες αυτές ημέρες. Πληθώρα εθίμων και παραδόσεων αναβιώνουν κατά τη διάρκεια της Μεγάλης αλλά και της Διακαινήσιμου Εβδομάδας σε όλες τις περιοχές της Ελλάδας.

pasxalina augatsourekia

Ελάτε να γνωρίσουμε κάποια από αυτά.


ΙΕΡΙΣΣΟΣ (ΧΑΛΚΙΔΙΚΗ)

Το σημαντικότερο Πασχαλινό έθιμο είναι “ Του Μαύρου Νιού τ’ Αλώνι“. Γιορτάζεται την Τρίτη ημέρα του Πάσχα, στην ομώνυμη τοποθεσία. Μετά την επιμνημόσυνη δέηση οι γεροντότεροι αρχίζουν τον χορό. Τραγουδούν και χορεύουν όλα τα Πασχαλινά τραγούδια και τελειώνουν με τον “Καγκελευτό”. Ο χορός αυτός είναι η αναπαράσταση της σφαγής 400 Ιερισσιωτών από τους Τούρκους, κατά την επανάσταση του 1821. Με ύπουλο τρόπο, ο Σιντίκ Γιουσούφ Μπέη, υποσχέθηκε γενική αμνηστία σ΄ όλους όσους θα παραδινόταν. Αφού παραδόθηκαν 400, που πίστεψαν στα λόγια του, τους ανάγκασε με την απειλή των όπλων να χορεύουν. Σε κάθε στροφή του χορού τα σπαθιά των Τούρκων έσφαζαν και από έναν χορευτή.

Στο τελευταίο κομμάτι του τραγουδιού οι δύο πρώτοι, ενώνουν τα χέρια τους δημιουργώντας μια αψίδα αναπαριστώντας τα τεντωμένα σπαθιά των Τούρκων. Απ’ αυτή την υποτυπώδη αψίδα περνούν όλοι οι χορευτές δύο φορές, ενώ τα βήματα του χορού συνεχίζονται καθώς και το τραγούδι, που κάθε στροφή του τραγουδιέται εναλλάξ, μια από τους άντρες και μια από τις γυναίκες.

ierissos1ierissos


ΛΕΩΝΙΔΙΟ (ΑΡΚΑΔΙΑ)

Στο Λεωνίδιο το Σάββατο της Ανάστασης αναβιώνει ένα μοναδικό έθιμο. Η νύχτα της ανάστασης είναι «η νύχτα των αερόστατων». Με το πρώτο “Χριστός Ανέστη” οι κάτοικοι από τις 5 ενορίες της πολιτείας του Λεωνιδίου ανάβουν και απελευθερώνουν εκατοντάδες αερόστατα, ενώ το θέαμα συμπληρώνουν και τα παραδοσιακά πλέον πυροτεχνήματα. Έτσι η πόλη μετατρέπεται σε ένα φαντασμαγορικό σκηνικό θεάματος, ήχου και φωτός.

Τα αναμμένα αερόστατα γεμίζουν τον ουρανό και ταξιδεύουν νωχελικά με τον άνεμο. Το έθιμο του αερόστατου κρατάει πολλά χρόνια και κάθε σπίτι ετοιμάζει το δικό του με παραδοσιακό τρόπο από καλάμι, χαρτί και κόλλα πολλές ημέρες πριν, ενώ κάθε αερόστατο φτάνει τα δυο μέτρα σε ύψος.


ΚΕΡΚΥΡΑ

Την Μεγάλη Παρασκευή η περιφορά των επιταφίων ξεκινά νωρίς. Στις 2 και μισή το μεσημέρι ξεκινά ο επιτάφιος της εκκλησίας του Αγίου Νικολάου στο Φαληράκι. Στις 4 μ. μ. ξεκινά από την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Παλαιό Φρούριο, ο Επιβλητικός Επιτάφιος. Καθώς κυλά η ώρα, οι επιτάφιοι πληθαίνουν και στο τέλος συναντιούνται σε διάφορα σημεία της πόλης. Τελευταίος βγαίνει ο επιτάφιος της Μητρόπολης. Μεγαλοπρεπέστατος με τις φιλαρμονικές να παίζουν πένθιμη μουσική, όπως το Adagio του Albignoni. Τον συνοδεύουν ο ιερός κλήρος, η μεγάλη χορωδία της Μητρόπολης και οι αρχές του νησιού.

Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου γίνεται η πραγματοποίηση τεχνητού σεισμού στον Ιερό Ναό της Παναγίας των Ξένων. Αποτελεί αναπαράσταση του σεισμού που περιγράφεται στο Ιερό Ευαγγέλιο, σαν επακόλουθο – θριαμβικό γεγονός της Αναστάσεως του Κυρίου.
Στις 9 το πρωί γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της Εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα. Είναι η πιο παλιά και πιο κατανυκτική λιτανεία που βγαίνει σε ανάμνηση του θαύματος του Αγίου, που έσωσε τον Κερκυραϊκό λαό από λιμό. Η πομπή κινείται ρυθμικά με τους πένθιμους ήχους των τριών φιλαρμονικών της πόλης.

Στις 11 το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου ο κόσμος περιμένει την πρώτη Ανάσταση. Όταν τελειώνει η ακολουθία στη Μητρόπολη, χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών και από τα παράθυρα των σπιτιών πέφτουν κατά χιλιάδες, πήλινα δοχεία (μπότιδες) στους δρόμους, με μεγάλο κρότο. Αυτό το έθιμο έχει τις ρίζες του στο χωρίον του Ευαγγελίου “Συ δε Κύριε Ανάστησόν με ίνα συντρίψω αυτούς ως σκεύη κεραμέως”.


ΚΑΛΑΜΑΤΑ

Στην Καλαμάτα την Κυριακή του Πάσχα, αναβιώνει ένα ξεχωριστό τοπικό έθιμο, ο «σαϊτοπόλεμος», του οποίου οι ρίζες βρίσκονται στους απελευθερωτικούς αγώνες του 1821. Οι διαγωνιζόμενοι οπλισμένοι, με σαΐτες που έχουν κατασκευάσει μόνοι τους από χαρτονένιους σωλήνες γεμισμένους μπαρούτι, αρχίζουν την εκτόξευση και ξεσηκώνουν το πλήθος που παρακολουθεί.

Τα «μπουλούκια», όπως λέγονται οι ομάδες των σαϊτολόγων, αναβιώνουν το έθιμο που δίνει έμφαση στην εφευρετικότητα των Ελλήνων και θυμίζει τον ηρωισμό τους επί Τουρκοκρατίας. Σύμφωνα με το θρύλο, οι Μεσσήνιοι χρησιμοποίησαν σαΐτες γεμάτες εκρηκτικά και αναχαίτισαν το ιππικό των Τούρκων, τρομάζοντας τα άλογα τους και αποδεικνύοντας για άλλη μια φορά ότι η νίκη σε μια μάχη δεν αποκτιέται μόνο μέσα από την αριθμητική υπεροχή.


ΧΙΟΣ

Στη Χίο, ο ρουκετοπόλεμος είναι ένα παλιό Βρονταδούσικο έθιμο που έχει τις ρίζες του στην τουρκική κατοχή. Εκτυλίσσεται μεταξύ των ενοριών του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερυθιανής, στο Βροντάδο, λίγα χιλιόμετρα έξω από την πόλη της Χίου.

Αρχικά, οι κάτοικοι των ενοριών έφτιαχναν αυτοσχέδια κανονάκια. Με το πέρασμα του χρόνου όμως αυτά εξελίχθηκαν σε αυτοσχέδιες ρουκέτες – βεγγαλικά, φτιαγμένα από νίτρο, θειάφι και μπαρούτι. Η προετοιμασία των ρουκετών αρχίζει μετά το Πάσχα για να είναι έτοιμες την επόμενη χρονιά. Οι ποσότητες, τα τελευταία χρόνια, φτάνουν στις μερικές χιλιάδες και το θέαμα που δημιουργείται από τις ρουκέτες που εκτοξεύονται στον ουρανό του Βροντάδου, το βράδυ της Ανάστασης, είναι φαντασμαγορικό. Τα τελευταία χρόνια έχουν ληφθεί μέτρα για την προστασία των παρευρισκομένων, έτσι ώστε να διασωθεί το έθιμο.


Πάσχα στην Ύδρα

Στην Ύδρα, την Μεγάλη Παρασκευή, ο Επιτάφιος της συνοικίας Καμίνι μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η Ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μία ατμόσφαιρα κατανυκτική.

Στη συνέχεια οι Επιτάφιοι τεσσάρων ενοριών συναντώνται στο κεντρικό λιμάνι,

δίνοντας ένα ιδιαίτερο χρώμα.

__-__


Tralala Social Media