Μικρά Ασία

Με τον όρο Μικρά Ασία νοείται η χερσόνησος που προεκτείνεται δυτικά της ασιατικής ηπείρου σε μια νοητή γραμμή που ξεκινά από τον κόλπο της Αλεξανδρέττας (Ισσός) έως την Τραπεζούντα της Μαύρης Θάλασσας. Βρέχεται από τρεις θάλασσες, τον Εύξεινο Πόντο (Μαύρη Θάλασσα) στο Βορρά, τη Μεσόγειο στο Νότο και το Αιγαίο δυτικά. Στο δυτικό άκρο της σχεδόν αγγίζει την ευρωπαϊκή ήπειρο, από την οποία χωρίζεται μόνο από τα Στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελλίων (Ελλήσποντος) και τη θάλασσα του Μαρμαρά (Προποντίδα), μέσω των οποίων ενώνεται η Μεσόγειος και η Μαύρη Θάλασσα με το Αιγαίο δυτικά. Το 1922 η προσπάθεια του ελληνικού κράτους να θέσει τη δυτική Μ. Ασία υπό ελληνικό έλεγχο είχε άδοξη κατάληξη. Το ίδιο συνέβη και με την προσπάθεια να δημιουργηθεί Ποντο-Αρμενικό κράτος βάσει της συνθήκης των Σεβρών. Την ίδια περίοδο συνέβη και η γενοκτονία των Αρμενίων και των Ποντίων και η Καταστροφή της Σμύρνης. Με τη συνθήκη της Λωζάνης σφραγίστηκε η καταστροφή του Χριστιανισμού της Μικράς Ασίας. Οι Χριστιανοί μέχρι εκείνην την περίοδο αποτελούσαν το 10% του πληθυσμού της Μ. Ασίας.

Μαζί με τους πρόσφυγες ήρθε στην Ελλάδα η παράδοση, τα ήθη και τα έθιμα της περιοχής. Στη Μικρά Ασία λοιπόν συναντάμε χορούς τελετουργικούς, με λεβεντιά και αρχοντιά. Η μουσική εναλλάσσεται από αργή σε γρήγορη και ο χορός εμπλουτίζεται με ομαδικές φιγούρες που απαιτούν ομοιομορφία και συγχρονισμό. Στις ορχήστρες διακρίνουμε  όργανα τα οποία δεν τα βρίσκουμε σε πολλές περιοχές. Τα ποιο σημαντικά από αυτά είναι το πολίτικο σαντούρι, η πολίτικη λύρα, το κανονάκι, το βιολί και το ούτι που κρατάει τον ρυθμό. Επίσης, κατά τη διεξαγωγή ορισμένων χορών, οι χορευτές χρησιμοποιούν κάποια αντικείμενα όπως μαντήλια, κουτάλια, κεριά ή και ποτηράκια.

Θράκη

Η Θράκη είναι μια ιστορική και γεωγραφική περιοχή των Βαλκανίων. Σήμερα το όνομα Θράκη υποδηλώνει μια περιοχή που εκτείνεται στη νότια Βουλγαρία (βόρεια Θράκη), τη βορειοανατολική Ελλάδα (δυτική Θράκη) και την ευρωπαϊκή Τουρκία (ανατολική Θράκη). Αποτελείται από τρεις νομούς. Της Ξάνθης, της Ροδόπης και του Έβρου.

Η μουσική και χορευτική παράδοση της Θράκης είναι πλούσια σε χορούς και τραγούδια. Οι χοροί της Θράκης παρουσιάζονται πλούσιοι σε αριθμό και εντυπωσιακοί. Είναι κυκλικοί, αντικριστοί και μεικτοί και έχουν διάφορες ονομασίες, κυρίως από τον τρόπο ή από τις περιστάσεις που χορεύονται, από ιδιαίτερα τοπικά γεγονότα, από εναρκτήριους στίχους τραγουδιών που τους συνοδεύουν κλπ.

Τα κυριότερα όργανα που συναντάμε είναι το κλαρίνο, ο ζουρνάς, η γκάιντα και το ακορντεόν που συνοδεύονται από τα κρουστά νταούλι και τουμπελέκι.

Οι φορεσιές, αντρικές και γυναικείες, δεν έχουν σημαντικές διαφορές από νομό σε νομό. Παραμένουν όμως διακοσμημένες με όμορφα κεντήματα και εντυπωσιακά κεφαλοδεσίματα.

^{πηγή γεωγραφικών πληροφοριών: wikipedia.gr}

Μακεδονία

Η Μακεδονία σήμερα αποτελεί το μεγαλύτερο σε έκταση γεωγραφικό διαμέρισμα της Ελληνικής επικράτειας. Συνορεύει με την ΠΓΔΜ και τη Βουλγαρία στο Βορρά, με την Θεσσαλία και το Αιγαίο Πέλαγος στο Νότο, με τη Δυτική Θράκη στα Ανατολικά και με την Ήπειρο και την Αλβανία στα Δυτικά.

Αποτελείται από τους νομούς Γρεβενών, Καστοριάς, Κοζάνης, Φλώρινας, Ημαθίας, Πιερίας, Πέλλας, Κιλκίς, Θεσσαλονίκης, Χαλκιδικής, Σερρών, Δράμας και Καβάλας. Μητρόπολη και κύρια πόλη της Μακεδονίας, κέντρο της Βόρειας Ελλάδας και «συμπρωτεύουσα» της Ελλάδας, είναι η Θεσσαλονίκη.

Η Θεσσαλονίκη, ως ένα από τα μεγαλύτερα λιμάνια της Μεσογείου, έχει αγκαλιάσει πολλές παραδόσεις με αποτέλεσμα να δημιουργήσει μια ξεχωριστή μουσική ιστορία. Τα παραδοσιακά Μακεδονικά τραγούδια υπάγονται στα μουσικά ιδιώματα της Ηπειρωτικής Ελλάδας, αλλά χαρακτηρίζονται από μεγάλη ανομοιογένεια, λόγω των διαφόρων επιρροών που δέχτηκαν τόσο από τους γειτονικούς λαούς, όσο και από τους πρόσφυγες.

Τα πρώτα μουσικά όργανα που συναντάμε στη Μακεδονία είναι το κλαρίνο, ο ζουρνάς, η γκάιντα και το ακορντεόν που συνοδεύονται από το νταούλι και το τουμπελέκι. Αργότερα εισάγονται και τα λεγόμενα «χάλκινα της Μακεδονίας» (τρομπέτα, κορνέτα, τρομπόνι και άλλα πνευστά) τα οποία κυριαρχούν με τον δυνατό τους ήχο.

Οι φορεσιές, αντρικές και γυναικείες, είναι άλλοτε φτιαγμένες από βαριά υφάσματα και άλλοτε από πιο λεπτά, πάντα όμως διακοσμημένα με πλούσια κεντήματα και κοσμήματα. Ιδιαίτερη είναι η γυναικεία φορεσιά της Αλεξάνδρειας, του νομού Ημαθίας, όπου οι γυναίκες φοράνε περικεφαλαία και όχι μαντήλι ή καπέλο, χαρακτηριστικό που δεν συναντάται σε καμιά άλλη περιοχή, όχι μόνο της Μακεδονίας αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας.

^{πηγή γεωγραφικών πληροφοριών: wikipedia.gr}

Ήπειρος

Η Ήπειρος είναι ένα από τα γεωγραφικά διαμερίσματα της Ελλάδας. Αποτελείται από τους νομούς Άρτας, Ιωαννίνων, Πρέβεζας και Θεσπρωτίας.

Η έκταση είναι 9.450 τ. χλμ. και ο συνολικός πληθυσμός 350.000 κάτοικοι. Πρωτεύουσα και μεγαλύτερη πόλη είναι τα Ιωάννινα με πληθυσμό 100.000 κατοίκους.

Η Ήπειρος έχει να παρουσιάσει μια πολύ μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά και στο τραγούδι αλλά και στον χορό. Το Ηπειρώτικο Πολυφωνικό Τραγούδι αποτελεί μια από τις πιο ενδιαφέρουσες μουσικές φόρμες στην Ανατολική Μεσόγειο και στα Βαλκάνια αλλά και στο παγκόσμιο ρεπερτόριο της Λαϊκής Πολυφωνίας.

Οι παραδοσιακοί χοροί της Ηπείρου είναι ευρέως διαδεδομένοι και χορεύονται σε όλη την Ελλάδα. Μπορεί βηματικά να είναι σε κάποιες περιπτώσεις εύκολοι αλλά το ύφος του χορού προσδίδει άλλη αρχοντιά. Βαρύ και σταθερό βήμα σε συνδυασμό με καθίσματα και απόλυτα αντρικά χτυπήματα, είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των αντρικών χορών. Και οι γυναικείοι όμως χοροί είναι εντυπωσιακοί προβάλλοντας τον δυναμισμό των γυναικών.

Το πιο χαρακτηριστικό όργανο της Ηπείρου είναι το κλαρίνο συνοδευόμενο από το βιολί, το ντέφι ή νταϊρέ και σπανιότερα το λαούτο.

Τα ενδύματα είναι φτιαγμένα από βαριά υφάσματα λόγω των καιρικών συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή. Κεντήματα σε γιλέκα και ποδιές, καθώς και κοσμήματα, στολίζουν τις αντρικές και τις γυναικείες φορεσιές.

^{πηγή γεωγραφικών πληροφοριών: wikipedia.gr}

Θεσσαλία

Με τον όρο Θεσσαλία στη σύγχρονη περιφερειακή κατανομή της ελληνικής ανθρωπογεωγραφικής διασποράς, εννοούμε την ευρύτερη περιφέρεια και ιστορική-γεωγραφική περιοχή που βρίσκεται στο ανατολικό τμήμα του ηπειρωτικού κορμού της κεντρικής Ελλάδος. Στη σύνθεσή της περιλαμβάνει τους νομούς Καρδίτσας, Λάρισας, Μαγνησίας και Τρικάλων. Συνορεύει βόρεια με τις περιφέρειες της Δυτικής και Κεντρικής Μακεδονίας, νότια με την περιφέρεια Στερεάς Ελλάδος, δυτικά με την περιφέρεια Ηπείρου, ενώ Ανατολικά βρέχεται από το Αιγαίο Πέλαγος.

Στην ορεινή και πεδινή λοιπόν Θεσσαλία συναντάμε κυρίως ήχους από κλαρίνο, νταούλι, και λαούτο. Μέχρι και σήμερα στα τοπικά πανηγύρια αναβιώνουν ήθη και έθιμα όπως ο παραδοσιακός γάμος με τους "βλάμηδες", το κάψιμο των κέδρων τις απόκριες για να εξορκίσουν το κακό και άλλα παρόμοια. Σε αυτό το γεωγραφικό διαμέρισμα παρατηρούμε ότι οι φορεσιές είναι φτιαγμένες άλλοτε  από χοντρά υφάσματα με πολλά κεντήματα και κοσμήματα και άλλοτε πιο απλές με ελαφρά υφάσματα. Αυτό καθορίζεται από το υψόμετρο της κάθε περιοχής και τις κλιματολογικές συνθήκες που επικρατούν. Το ύφος των χορών είναι αυστηρό με συγκροτημένα βήματα και εναλλαγές στο ρυθμό της μουσικής από αργό σε γρήγορο.

Στερεά Ελλάδα

Η περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας είναι μία από τις δεκατρείς περιφέρειες της Ελλάδας. Χωρίζεται στους νομούς Εύβοιας, Ευρυτανίας, Φωκίδας, Φθιώτιδας και Βοιωτίας. Η Στερεά Ελλάδα είναι η κεντρική περιοχή της Ελλάδας, στα βόρεια της Αττικής και της Πελοποννήσου και στα νότια της Θεσσαλίας και της Ηπείρου. Η περιοχή αυτή είναι μια από τις πιο ορεινές της Ελλάδας. Το κλίμα της Στερεάς Ελλάδας είναι μεσογειακό στις ακτές και ξηρό στο εσωτερικό.

Η πολιτιστική κληρονομιά της Στερεάς Ελλάδας περικλείει πολλά διαφορετικά ακούσματα και ηχοχρώματα. Αυτό συμβαίνει γιατί σε αυτό το γεωγραφικό διαμέρισμα έχουμε να κάνουμε με ορεινές και πεδινές περιοχές, καθώς και με την Εύβοια που ανήκει στην ευρύτερη νησιωτική περιοχή. Γι' αυτό το λόγο λοιπόν έχουμε και μια τεράστια ποικιλία από φορεσιές, τραγούδια, ήθη και έθιμα και γενικά πολιτιστική κουλτούρα. Τα μουσικά όργανα που συναντάμε είναι το κλαρίνο, το βιολί, το ντέφι ή το τουμπελέκι και το λαούτο.

Οι φορεσιές διαφέρουν, ανάλογα με την περιοχή. Στο στεριανό κομμάτι συναντάμε φορεσιές που είναι φτιαγμένες από πιο χοντρά υφάσματα, ενώ στην Εύβοια πιο ανάλαφρες ενδυμασίες. Όλες όμως διακοσμημένες με ωραία και πλούσια κεντήματα.

^{πηγή γεωγραφικών πληροφοριών: wikipedia.gr}

Πελοπόννησος

Η Πελοπόννησος (γνωστή και ως Μωρέας ή Μωριάς) είναι η μεγαλύτερη χερσόνησος της Ελλάδας και ένα από τα εννέα γεωγραφικά της διαμερίσματα. Βρίσκεται στα νότια του ηπειρωτικού τμήματος της χώρας και συνδέεται με τη Στερεά Ελλάδα μέσω μιας στενής λωρίδας γης, του Ισθμού της Κορίνθου στον οποίο το 1893 κατασκευάστηκε η ομώνυμη διώρυγα, μετατρέποντας την ουσιαστικά σε νησί. Επιπλέον, από το 2004 η γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου συνδέει την Πελοπόννησο με την ηπειρωτική Ελλάδα. Η Πελοπόννησος διαιρείται διοικητικά σε επτά νομούς (Αχαΐα, Ηλεία, Μεσσηνία, Αρκαδία, Λακωνία, Αργολίδα και Κορινθία, με ένα μικρό τμήμα της να υπάγεται στο νομό Αττικής) και από το 1986 σε δύο περιφέρειες, την Δυτικής Ελλάδας και την περιφέρεια Πελοποννήσου (και ένα μικρό τμήμα αντίστοιχα, στην Περιφέρεια Αττικής). Έχει έκταση 21.439 τετρ. χλμ. και πληθυσμό 1.086.935 κατοίκους. Αποτελεί ιστορική κοιτίδα του ελληνισμού και κατοικείται από τα προϊστορικά χρόνια. Σε αυτήν αναπτύχθηκε ο Μυκηναϊκός Πολιτισμός και κατοίκησαν και τα τρία κυριότερα ελληνικά φύλα (Αχαιοί, Ίωνες και Δωριείς) ενώ στην Πελοπόννησο βρίσκονταν ορισμένες από τις σπουδαιότερες ελληνικές πόλεις-κράτη όπως η Σπάρτη, η Κόρινθος και το Άργος. Αποτέλεσε θέατρο των περισσότερων πολεμικών συγκρούσεων που έλαβαν χώρα στον ελληνικό χώρο με κορυφαία παραδείγματα τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και την Ελληνική Επανάσταση, ενώ γνώρισε διάφορους κατακτητές όπως Ρωμαίους, Φράγκους, Οθωμανούς κ.α. Μεγαλύτερη πόλη της Πελοποννήσου είναι η Πάτρα με δεύτερη κατά σειρά πόλη την Καλαμάτα.

Η πολιτιστική παράδοση της Πελοποννήσου είναι ευρέως διαδεδομένη.

Τα μουσικά ακούσματα του κλαρίνου είναι γνωστά σε όλους μας συνοδευόμενο φυσικά από λαούτο και νταούλι.

Οι γυναικείες φορεσιές είναι φτιαγμένες από βαριά υφάσματα με χειροποίητα κεντήματα στις ποδιές και τα γιλέκα και περίτεχνα κεφαλοδεσίματα.

Η φουστανέλα των αντρών είναι η ανατροπή στις παραδοσιακές φορεσιές καθώς στην πλειοψηφεία των γεωγραφικών διαμερισμάτων παρατηρούμε βράκες ή παντελόνια (μπουραζάνες). Και στα αντρικά γιλέκα παρατηρούμε εντυπωσιακά χειροποίητα κεντήματα.

Ζωηροί ρυθμοί με έντονο παλμό και δυναμικό χαρακτήρα συνθέτουν το παζλ της Πελοποννησιακής Παράδοσης.

Επτάνησα

Τα Επτάνησα είναι νησιωτικό σύμπλεγμα της Ελλάδας στο Ιόνιο Πέλαγος.

Ονομάζονται Επτάνησα από τον αριθμό των μεγαλύτερων νησιών του συμπλέγματος, που είναι (με αλφαβητική σειρά):Ζάκυνθος, Ιθάκη, Κέρκυρα, Κεφαλλονιά, Κύθηρα, Λευκάδα, Παξοί.

Το σύμπλεγμα των Επτανήσων περιλαμβάνει και κάποια μικρότερα νησιά όπως τα Αντικύθηρα, τους Αντίπαξους, το Αρκούδι, την Άτοκο, τον Βρόμωνα, την Δρακονέρα, την Ερεικούσσα, τον Κάλαμο, τον Καστό, το Μαθράκι, τη Μάκρη, το Μεγανήσι, τους Οθωνούς, την Οξεία, τον Πεταλά, το Προβάτι, τον Σκορπιό, τις Στροφάδες κ.α.

Τα Επτάνησα ανήκουν διοικητικά στην περιφέρεια των Ιόνιων νησιών, πλην των Κυθήρων, που ανήκουν διοικητικά στην νομαρχία Πειραιά. Η περιφέρεια των Ιόνιων νησιών περιλαμβάνει τους νομούς Ζακύνθου, Κέρκυρας, Κεφαλληνίας και Λευκάδας.

Η πολιτιστική παράδοση των Επτανήσων έχει υποστεί επιρροές από την γειτονική Ιταλία. Οι ορχήστρες αποτελούνται από 2 μόνο και όργανα, την παραδοσιακή κιθάρα και το βιολί.

Εύθυμους ρυθμούς και πολυφωνίες είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της επτανησιακής μουσικής.

Πολύχρωμα υφάσματα με περίτεχνους κεφαλόδεσμους, λουλούδια καπέλα και κορδέλες συνθέτουν τις εντυπωσιακές φορεσιές.

Βορειο-ανατολικό Αιγαίο

Η ιστορία των νησιών του βορειοανατολικού Αιγαίου χάνεται στα βάθη των αιώνων. Οι ρίζες του πολιτισμού τους είναι παλαιότερες από τη Σαπφώ, τον Όμηρο και τον Πυθαγόρα.

Ο αρχαιολογικός πλούτος των νησιών εντυπωσιάζει κάθε επισκέπτη, καθώς το παρελθόν ζωντανεύει μέσα από τους αρχαιολογικούς χώρους και τα αξιόλογα ευρήματα και ανακαλύπτει προαιώνια μυστικά. Ο Νεολιθικός οικισμός της Πολιόχνης, το ιερό των Καβείρων στη Λήμνο, το αρχαίο θέατρο και τα σπάνια ψηφιδωτά που εκτίθενται στο αρχαιολογικό μουσείο της Μυτιλήνης, τα σημαντικά εκθέματα των μουσείων της Λήμνου, της Χίου και της Σάμου, καθώς και το Ευπαλίνειο Όρυγμα, τα ερείπια του ναού της Ήρας και τα Ρωμαϊκά λουτρά του Πυθαγόρειου της Σάμου, όλα φανερώνουν πτυχές της ιστορίας των πολιτισμών που άκμασαν στο χώρο του Αιγαίου.

Εκτός όμως, από τους αρχαίους χρόνους τα νησιά πρωταγωνιστούσαν στα ιστορικά δρώμενα και τη Βυζαντινή εποχή αλλά και τους Νεότερους χρόνους. Τα κάστρα της Μυρίνας, της Μυτιλήνης, της Μήθυμνας, του Σιγρίου και της Χίου, καθώς και η εγκαταλελειμμένη σήμερα καστροπολιτεία του Ανάβατου και τα κατοικημένα ως σήμερα μεσαιωνικά χωριά της Χίου, οι Πύργοι και τα πυργέλια της Μυτιλήνης, προσδίδουν στα νησιά μια γοητεία μοναδική. Η επιβλητική αρχιτεκτονική τους και η μυστηριώδης ατμόσφαιρα των μεσαιωνικών χρόνων δημιουργούν εκπληκτικές εικόνες που συναρπάζουν κάθε ταξιδιώτη. Και φυσικά οι περίτεχνες εκκλησίες και τα μοναστήρια που κτίστηκαν τη περίοδο του Βυζαντίου προσελκύουν χιλιάδες προσκυνητές. Ο πλούτος των θρησκευτικών κειμηλίων, οι τοιχογραφίες, τα αριστουργηματικά τέμπλα των ναών, καθιστούν τα νησιά αυτά δημοφιλής προορισμούς για θρησκευτικό τουρισμό.

Κατά τους νεότερους ιστορικούς χρόνους τα νησιά ανέπτυξαν βιομηχανική δράση. Τα παλιά ελαιοτριβεία, βυρσοδεψεία και σαπωνοποιεία που συναντά κανείς κατά την περιήγησή του στα νησιά αποτελούν χαρακτηριστικά δείγματα της αρχιτεκτονικής της πρωτοβιομηχανικής περιόδου. Πολλά από αυτά τα οικοδομήματα έχουν αναπαλαιωθεί και λειτουργούν σήμερα ως σύγχρονες στέγες γραμμάτων και τεχνών. Επίσης, τα επιβλητικά νεοκλασικά κτίρια και τα αρχοντικά του περασμένου αιώνα θυμίζουν τις εποχές της οικονομικής ευημερίας που γνώρισαν τα νησιά.

Τα νησιά του βορειοανατολικού Αιγαίου έχουν να επιδείξουν και μια πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Μέσα από τη μουσική, το χορό και το θέατρο οι άνθρωποι εκφράζονται, βιώνουν συναισθήματα πρωτόγνωρα και δημιουργούν αξεπέραστα έργα. Η πολιτιστική κληρονομιά των Αιγαιοπελαγίτικων νησιών είναι μοναδικής σημασίας.

Σε αυτό το γεωγραφικό διαμέρισμα συναντάμε μια τεράστια γκάμα από παραδοσιακές φορεσιές αφού το κάθε νησί έχει και την δική του πολιτιστική κληρονομιά.

Παρατηρούμε ότι από νησί σε νησί το ένδυμα διαφέρει. Φορέματα, φούστες και βράκες σε συνδυασμό με κοσμήματα και περίπλοκα κεφαλοδεσίματα είναι τα κύρια χαρακτηριστικά των γυναικείων παραδοσιακών ενδυμάτων. Οι αντρικές φορεσιές αποτελούνται από κυρίως από βράκες και γιλέκο με χειροποίητο κέντημα.

Οι χοροί έχουν αρχοντικό ύφος με δυνατά πατήματα. Εντυπωσιακές είναι οι φιγούρες των αντρών και οι επαναλαμβανόμενες στροφές των γυναικών.

Τα μουσικά όργανα που συναντάμε σε αυτό το γεωγραφικό διαμέρισμα είναι το βιολί, το λαούτο και το σαντούρι.

Κυκλάδες

Οι Κυκλάδες είναι το σύνολο των νησιών του κεντρικού και νότιου Αιγαίου. Τα κυριότερα νησιά του συμπλέγματος είναι: η Άνδρος, η Γυάρος, η Τήνος, η Σύρος, η Μύκονος, η Δήλος, η Ρηνεία, η Νάξος, η Πάρος και η Αντίπαρος, η Αμοργός, η Ανάφη, η Σαντορίνη ή Θήρα, η Θηρασιά, η Ίος, η Σίκινος, η Φολέγανδρος, η Μήλος, η Κίμωλος, η Σίφνος, η Σέριφος, η Κύθνος και η Κέα. Μαζί με μερικά μικρότερα νησιά και ακατοίκητα βραχόνησα φτάνουν τις 56.

Εδώ συναντάμε γρήγορους και ευχάριστους χορούς που χορεύονται υπό τους ήχους του βιολιού ή της τσαμπούνας. Συνοδευτικά όργανα είναι το λαούτο, το τουμπάκι και το σαντούρι.

Σε ότι αφορά στις φορεσιές, ειδικά στις γυναικείες,  οι Κυκλάδες έχουν απίστευτη ποικιλία. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι το κάθε νησί έχει και διαφορετική ενδυμασία, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε ολόκληρο το Αιγαίο. Πάντα όμως κυριαρχούν τα ωραία και λεπτά υφάσματα, που με διαφορετικά χρώματα και κεφαλοδεσίματα κάνουν την κάθε φορεσιά ξεχωριστή.

Δωδεκάνησα

Τα Δωδεκάνησα είναι το νοτιοδυτικό νησιωτικό σύμπλεγμα του Αιγαίου Πελάγους. Εκτείνεται νότια της Σάμου και της Ικαρίας ως το Λιβυκό Πέλαγος και ανατολικά των Κυκλάδων ως τις ακτές της Μικράς Ασίας. Παρά την ονομασία του, το σύμπλεγμα δεν αποτελείται από 12, αλλά από 18 μεγαλύτερα και πολλά μικρότερα ακατοίκητα νησιά. Τα κυριότερα είναι: Ρόδος, Κως, Κάλυμνος, Κάρπαθος, Λέρος, Σύμη, Πάτμος, Νίσυρος, Αστυπάλαια, Κάσος, Τήλος, Λειψοί, Χάλκη, Καστελόριζο και Αγαθονήσι.

Τα νησιά της Δωδεκανήσου – εκτός από τη γεωγραφική τους τοποθέτηση - τα ενώνει η κοινή ιστορική μοίρα. Αποτέλεσαν το μήλον της έριδος για πολλούς κατακτητές.  Η ιστορία τους χάνεται στα βάθη των αιώνων. Έχουν αστείρευτες φυσικές καλλονές και ξεχωριστό πολιτιστικό ενδιαφέρον.

Τα τραγούδια τους είναι γενικά εύθυμα  και οι χοροί χρειάζονται μικρά και γρήγορα βήματα. Παρόλο που κάποιοι χοροί είναι παρόμοιοι ή «πατάνε» σε μια κοινή βάση, συναντάμε και κάποιους πολύ ιδιαίτερους χορούς. Όπως τον «Μηχανικό» από την Κάλυμνο. Ο χορός στη διάρκεια του αποτυπώνει την ιστορία ενός σφουγγαρά, που αν και έχει προσβληθεί από την νόσο των δυτών και έχει μείνει ημιπαράλυτος, επιθυμεί να χορέψει.

Και εδώ, όπως και στις Κυκλάδες, το βιολί ή η τσαμπούνα είναι τα κύρια όργανα τα οποία συνοδεύονται από το λαούτο, το τουμπάκι και το σαντούρι.

Οι φορεσιές πολλές και πλούσιες σε χρώματα και υφάσματα, προσδίδουν ξεχωριστό ύφος στην ενδυματολογική  διαφορετικότητα των νησιών του συμπλέγματος.

Κρήτη

Η Κρήτη είναι το μεγαλύτερο νησί της Ελλάδας και το 5ο μεγαλύτερο στη Μεσόγειο. Πρωτεύουσα καθώς και μεγαλύτερη πόλη της είναι το Ηράκλειο. Η Κρήτη βρίσκεται νότια από το Αιγαίο πέλαγος, βόρεια από το Λιβυκό. Είναι τμήμα της περιφερειακής διοίκησης της Ελλάδας. Χωρίζεται στους νομούς Ηρακλείου, Χανίων, Λασιθίου και Ρεθύμνου.

Στην Κρήτη άκμασε ο Μινωικός πολιτισμός (περίπου 3000-1400 π.Χ.), ένας από τους πρώτους πολιτισμούς στην Ευρώπη.

Είναι το μεγαλύτερο νησί στην Ελλάδα και το δεύτερο μεγαλύτερο (μετά από την Κύπρο) της ανατολικής Μεσογείου. Η Κρήτη βρίσκεται στο νότιο άκρο του Αιγαίου πελάγους και καλύπτει μια περιοχή 8.336 km².Βρίσκεται περίπου 160 χλμ νότια της ελληνικής ηπειρωτικής χώρας.

Το νησί είναι εξαιρετικά ορεινό και καθορίζεται από μια υψηλή σειρά βουνών που το διασχίζει από τη δύση ως την ανατολή, διαμορφωμένη από τρεις διαφορετικές ομάδες βουνών, τα Λευκά Όρη (2.452 μ), η οροσειρά Ίδη (Ψηλορείτης (2.456 μ) και το όρος Δίκτη (2.148 μ).

Αυτά τα βουνά χαρίζουν στην Κρήτη εύφορα οροπέδια όπως το οροπέδιο Λασιθίου, ο Ομαλός και η Νίδα, σπήλαια όπως το Δικταίο και το Ιδαίο άντρο και φαράγγια όπως το διάσημο φαράγγι της Σαμαριάς, το φαράγγι Ίμπρου, το Κουρταλιώτικο φαράγγι, το Φαράγγι των Νεκρών στη Κάτω Ζάκρο Λασιθίου κ.τ.λ.

Η παράδοση της Κρήτης είναι διαδεδομένη αρκετά στην Ελλάδα και αυτό γιατί έχει πολλές ιδιομορφίες καθώς και πολύ μεγάλη πολιτιστική κληρονομιά.

Ακόμη και σήμερα συναντάμε σε κάποια χωριά ντόπιους οι οποίοι κρατούν αναλλοίωτο το παραδοσιακό ένδυμα, και κυκλοφορούν με αυτό, με καμάρι και υπερηφάνεια. Το παραδοσιακό ένδυμα διαφέρει από περιοχή σε περιοχή. Οι αντρικές φορεσιές συνοδεύονται και από κάποια αντικείμενα που έχουν συμβολικό πλέον ρόλο. Τα πιο διαδεδομένα είναι το μαχαίρι (μπουνιάλο ή μπασαλής), η αλυσίδα και το "σαρίκι". Το "σαρίκι" είναι μαύρο μεταξωτό πλεχτό που συνήθως καταλήγει σε πολλά κρόσσια ή κόμπους. Αυτά τα κρόσσια και οι κόμποι συμβολίζουν τα χρόνια τα οποία έμεινε η Κρήτη σκλαβωμένη στους Τούρκους. Στους γάμους ο γαμπρός συνηθίζεται να φοράει λευκό "σαρίκι".

Οι χοροί που θα δούμε σε όλες τις περιοχές είναι κυρίως δυναμικοί χοροί, με εντυπωσιακές φιγούρες είτε από τον πρωτοχορευτή είτε από όλους τους χορευτές.

Κύπρος

Η Κύπρος είναι νησιωτική χώρα της ανατολικής Μεσογείου, μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και βρίσκεται 270 χιλιόμετρα ανατολικά της Ελλάδας (Καστελόριζο), 70 περίπου χιλιόμετρα νότια της Τουρκίας και 120 χιλιόμετρα δυτικά της Συρίας. Είναι το τρίτο μεγαλύτερο σε έκταση νησί της Μεσογείου. Γεωγραφικά η Κύπρος μπορεί να θεωρηθεί ότι ανήκει στην Νοτιοανατολική Ευρώπη ή στην Νοτιοδυτική Ασία. Ωστόσο, επειδή ιστορικά, πολιτιστικά και οικονομικά η Κύπρος έχει δεσμούς με την Ευρώπη και ιδιαίτερα με την Ελλάδα, θεωρείται μέρος μόνο της Δύσης και της Ευρώπης. Είναι σήμερα το νοτιοανατολικό άκρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά και της Ευρώπης ολόκληρης. Η Κύπρος κατοικείται από Ελληνοκύπριους στην πλειοψηφία της, από Τουρκοκύπριους και από ορισμένες μικρές μειονότητες (Αρμένιοι, Λατίνοι, Μαρωνίτες). Μετά την Τουρκική εισβολή του 1974  και τη βίαιη κατάληψη του βόρειου τμήματος του νησιού, 200.000 Ελληνοκύπριοι αναγκάστηκαν να μεταφερθούν στις ελεύθερες περιοχές στα νότια του νησιού. Οι Τουρκοκύπριοι μεταφέρθηκαν στο βορρά και δημιούργησαν μετά από 9 χρόνια δικό τους κράτος που δεν αναγνωρίστηκε από καμία χώρα και οργανισμό, εκτός από την Τουρκία με την ονομασία Τουρκική Δημοκρατία της Βορείου Κύπρου. O συνολικός πληθυσμός της Κύπρου είναι, σύμφωνα με εκτιμήσεις του 2009, 796.740 κάτοικοι.

Η Κύπρος υπέστη πολλές καταστροφές και κατακτήσεις για πολλούς αιώνες. Η σταδιακή αλλαγή στον τρόπο ζωής από τις αρχές του αιώνα μας έως τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, η ανεξαρτησία της το 1960 και η βάρβαρη εισβολή των Τούρκων το 1974 με την διχοτόμηση του νησιού, είχε αρνητική επίδραση στην παραδοσιακή λειτουργική μορφή του χορού. Ο λαός όμως διατηρεί αμείωτο το ενδιαφέρον και την αγάπη του για τους χορούς και τα τραγούδια της πατρίδας του.

Στην παράδοση της Κύπρου παρατηρούμε ότι δεν υπάρχουν καθόλου μικτοί χοροί, χοροί δηλαδή που να χορεύονται στο σύνολο τους και από άντρες και γυναίκες.

Οι αντρικοί χοροί είναι εύθυμοι και ζωηροί με χτυπήματα και καθίσματα ενώ οι γυναικείοι διακρίνονται από ύφος σεμνότητας και συγκράτησης.

Εντύπωση προκαλούν οι ατομικοί χοροί δεξιοτεχνίας, οι οποίοι χορεύονται συνήθως από έναν χορευτή και χρησιμοποιούν μαχαίρια, δρεπάνια ή κόσκινο που στην μέση έχει ένα γυάλινο ποτήρι.

Τα μουσικά όργανα που συναντάμε στις κυπριακές ορχήστρες, είναι το βιολί και το λαούτο.

Πόντος

Ο Πόντος είναι μια γεωγραφική περιοχή της βορειοανατολικής Μικράς Ασίας, η οποία σήμερα ανήκει στην Τουρκία. Ο Πόντος υπήρξε στην αρχαιότητα πεδίο έντονου ελληνικού αποικισμού αλλά και βασίλειο, επί Μιθριδάτη. Στην ύστερη βυζαντινή περίοδο, ξαναϋπήρξε ως ανεξάρτητο κράτος. Μέχρι το 1922 και την ανταλλαγή των πληθυσμών που ακολούθησε τη μικρασιατική καταστροφή κατοικούνταν, σε σημαντικό ποσοστό, από ελληνόφωνους χριστιανικούς πληθυσμούς.

Μεγάλο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πολιτιστική κληρονομιά του Πόντου καθώς παρατηρούμε ιδιομορφίες από την υπόλοιπη Ελλάδα.

Οι χοροί χαρακτηρίζονται από δυναμισμό και συγχρονισμό κινήσεων καθώς και από περίπλοκες εντυπωσιακές φιγούρες από όλες τους χορευτές.

Στις αντρικές φορεσιές κυριαρχεί το επιβλητικό μαύρο όπως επιβλητικό είναι και το ύφος των χορών. Είναι αξιοσημείωτο το ιδιαίτερο κεφαλόδεσμο "πασλούκι" καθώς και οι φυσιγγιοθήκες που προσδίδουν την πολεμική αίσθηση. Τα γυναικεία ενδύματα κοσμούνται στις ποδιές με κρόσσια και εντυπωσιακά κεντήματα στα σακάκια.

Τα όργανα που συναντάμε στις ορχήστρες του Πόντου είναι η ποντιακή λύρα (κεμεντζές), ο ζουρνάς, το νταούλι καθώς και η φλογέρα την οποία χρησιμοποιούσαν σε κλειστούς χώρους σε περίπτωση έλλειψης άλλων οργάνων.